Tuż przed Nowym Rokiem Unia Europejska i Chiny zawarły umowę inwestycyjną (CAI).

Dokument negocjowano aż 7 lat. Umowa ta w swoich założeniach ma ułatwić unijnym firmom eksport i inwestowanie w Państwie Środka. Na tą chwilę, na mocy rzeczonej umowy skorzystają głównie producenci aut (tylko elektrycznych), firm telekomunikacyjnych i ubezpieczeniowych.

Europejczycy będą chronieni przed wymuszanym dotychczas od inwestorów zagranicznych transferem technologii i wspieraną przez Państwo Środka lokalną konkurencją.

Umowa jeszcze nie została ratyfikowana, niemniej jednak wszystko wskazuje na to, że proces ten zakończy się 2021 roku.

Na tą chwilę nie można poddać umowy CAI wyczerpującej analizie, gdyż niecały tekst projektu umowy został opublikowany – część aneksów, ważna z perspektywy analizy umowy, ujrzy światło dzienne w lutym 2021.

Ww. aneksy są kluczowe przy tego rodzaju porozumieniach, gdyż doprecyzują zakres dostępu do rynku stron umowy.

Ponadto, opublikowany tekst umowy należy traktować jako projekt – jego ścieżka polityczna i legislacyjna jest jeszcze długa i nie można wykluczyć różnego rozwoju wypadków.

Na tą chwilę wciąż duże wątpliwości budzi przyszły mechanizm rozstrzygania sporów inwestor-państwo. Instrument ten polega na uprawnieniu inwestora zagranicznego do wystąpienia przeciwko państwu, w którym inwestuje do specjalnego, ponadpaństwowego organu rozstrzygającego spór. Wniesienie sprawy przed taki organ jest możliwe, jeśli państwo przyjmujące inwestora bezprawnie wywłaszczy go z inwestycji (przy czym ,,wywłaszczenie” bywa różnie rozumiane w międzynarodowym prawie inwestycyjnym i zazwyczaj szerzej niż w prawie krajowym).

Innymi słowy, jest to niezależny od sądownictwa krajowego państwa mechanizm ochrony praw inwestora zagranicznego.

Brak mechanizmu rozstrzygania sporów inwestor-państwo w CAI nie jest zaskoczeniem.

Informowano o tym wcześniej, przy czym sekcja VI podsekcja 2 art. 3 CAI przewiduje, że UE i Chiny będą negocjowały umowę o ochronie inwestycji i sporach inwestycyjnych, dążąc do zakończenia negocjacji w ciągu dwóch lat od podpisania CAI.

Będziemy pilnie obserwowali dalsze etapy ratyfikacji tej umowy inwestycyjnej pod kątem spraw naszych klientów, gdyż jest to ważny krok w nowym uregulowaniu relacji gospodarczych Unii Europejskiej i z Chinami.

Data publikacji: 2.02.2021 r.